उदय सुबेदी
टोकियो । विश्वकै विकसित उपभोक्ता बजारमध्ये एक जापानमा दैनिक उपभोगदेखि विद्युतीय उपकरण, पहिरन, सौन्दर्य सामग्री र घरायसी सामानसम्म विभिन्न वस्तुको ठूलो कारोबार हुने गरेको छ। प्रविधिको तीव्र विकास, अनलाइन किनमेलको विस्तार र उपभोक्ताको बदलिँदो जीवनशैलीसँगै जापानको खुद्रा तथा ई–कमर्स बजार निरन्तर विस्तार भइरहेको छ।
जापानको अर्थ, व्यापार तथा उद्योग मन्त्रालय (METI) का अनुसार सन् २०२४ मा जापानको व्यवसाय–देखि–उपभोक्ता (B2C) ई–कमर्स बजार ५.१ प्रतिशतले वृद्धि हुँदै २६.१ ट्रिलियन येन पुगेको छ। यसले जापानी उपभोक्ताबीच अनलाइनमार्फत सामान तथा सेवा खरिद गर्ने प्रवृत्ति निरन्तर बढिरहेको देखाउँछ।
विशेषगरी वस्तु बिक्रीसम्बन्धी ई–कमर्स बजारमा खाद्य तथा पेय पदार्थ, विद्युतीय उपकरण, कपडा तथा फेसन सामग्री र घरायसी सामानको कारोबार सबैभन्दा ठूलो समूहमा पर्छ। METI को तथ्यांकले यी क्षेत्र जापानको उपभोक्ता बजारका प्रमुख आधार भएको देखाएको छ।
१. खाद्य तथा पेय पदार्थ
जापानमा सबैभन्दा ठूलो उपभोक्ता बजारमध्ये खाद्य तथा पेय पदार्थको क्षेत्र पर्छ। चामल, माछा तथा समुद्री खाद्य, तयारी खाना, स्न्याक्स, पेय पदार्थ, instant food तथा दैनिक उपभोगका खाद्य सामग्रीको माग निरन्तर उच्च छ। ई–कमर्स बजारमा समेत खाद्य, पेय तथा मदिराजन्य वस्तु प्रमुख कारोबार हुने समूहमा परेको छ।
२. विद्युतीय उपकरण तथा इलेक्ट्रोनिक्स
स्मार्टफोन, कम्प्युटर, टेलिभिजन, क्यामेरा, हेडफोन, गेमिङ उपकरण तथा विभिन्न इलेक्ट्रोनिक सामग्री जापानी बजारमा अत्यधिक कारोबार हुने वस्तु हुन्। विशेषगरी प्रविधिमा आधारित जीवनशैलीका कारण इलेक्ट्रोनिक्सको अनलाइन बिक्री पनि निकै ठूलो छ।
३. कपडा तथा फेसन सामग्री
कपडा, जुत्ता, झोला, घडी तथा अन्य फेसन सामग्री जापानको ठूलो उपभोक्ता बजारमा पर्छन्। अनलाइन किनमेलको विस्तारसँगै घरबाटै कपडा तथा फेसन सामग्री खरिद गर्ने प्रवृत्ति पनि बढेको छ। METI का अनुसार २०२४ मा कपडा तथा परिधानसम्बन्धी ई–कमर्स बजार ¥२.८ ट्रिलियनको हाराहारीमा पुगेको थियो।
४. घरायसी सामान तथा फर्निचर
भान्साका सामग्री, भण्डारणका सामान, फर्निचर, सजावटका सामग्री, सरसफाइका उपकरण तथा अन्य घरायसी वस्तुको जापानी बजारमा ठूलो माग छ। घरको सीमित स्थानलाई ध्यानमा राखेर बनाइएका compact र multifunctional सामान जापानी उपभोक्तामाझ विशेष लोकप्रिय छन्।
५. सौन्दर्य तथा व्यक्तिगत हेरचाहका सामग्री
स्किनकेयर, सनस्क्रिन, फेस मास्क, क्लिन्जिङ सामग्री, मेकअप, श्याम्पु तथा अन्य व्यक्तिगत हेरचाहका सामग्री जापानमा नियमित रूपमा खरिद गरिने वस्तुमा पर्छन्। जापानी सौन्दर्य बजारमा घरेलु उत्पादनसँगै कोरियाली तथा अन्य विदेशी ब्रान्डको माग पनि उल्लेखनीय छ।
६. स्वास्थ्यसम्बन्धी तथा औषधिजन्य सामग्री
ओभर–द–काउन्टर औषधि, स्वास्थ्य हेरचाहका सामग्री तथा व्यक्तिगत स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित उत्पादन पनि जापानी खुद्रा बजारमा महत्वपूर्ण स्थानमा छन्। वृद्ध जनसंख्याको ठूलो हिस्सा रहेको जापानमा स्वास्थ्य तथा दैनिक हेरचाहसँग सम्बन्धित उत्पादनको मागलाई बजार विस्तारको महत्वपूर्ण आधार मानिन्छ।
७. घरायसी विद्युतीय उपकरण
राइस कुकर, माइक्रोवेभ, भ्याकुम क्लिनर, एयर प्युरिफायर, हिटर, किचन उपकरण तथा विभिन्न साना विद्युतीय उपकरण जापानी घरपरिवारमा व्यापक रूपमा प्रयोग हुने भएकाले यसको बजार पनि ठूलो छ। ऊर्जा बचत, सानो आकार र बहुउपयोगी प्रविधि भएका उपकरणप्रति उपभोक्ताको आकर्षण बढ्दो छ।
८. किताब, मंगा तथा मनोरञ्जन सामग्री
किताब, मंगा, संगीत तथा भिडियोसम्बन्धी सामग्री जापानी बजारको विशिष्ट उपभोक्ता क्षेत्र हो। विशेषगरी किताब तथा दृश्य–संगीत सामग्रीको अनलाइन बिक्री दर अन्य धेरै वस्तुको तुलनामा उच्च रहेको METI को ई–कमर्स सर्वेक्षणले देखाएको छ।
९. अटोमोबाइल तथा मोटरसाइकलसम्बन्धी सामग्री
जापान विश्वकै प्रमुख अटोमोबाइल बजारमध्ये एक भएकाले सवारीसाधनसँग सम्बन्धित पार्टपुर्जा, accessories, maintenance products तथा अन्य सामग्रीको पनि ठूलो कारोबार हुन्छ। नयाँ सवारीसाधनसँगै पुराना सवारीको मर्मत तथा हेरचाहसम्बन्धी सामानको मागले यस क्षेत्रलाई निरन्तर चलायमान बनाएको छ।
१०. दैनिक उपभोग्य तथा व्यक्तिगत प्रयोगका सामान
टिस्यु पेपर, डिटर्जेन्ट, साबुन, टूथपेस्ट, डायपर, hygiene products तथा अन्य दैनिक प्रयोगका सामान जापानी उपभोक्ताले नियमित रूपमा खरिद गर्ने वस्तु हुन्। यस्ता सामानको माग मौसम वा आर्थिक अवस्थाअनुसार केही परिवर्तन भए पनि दैनिक जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएकाले यसको बजार स्थिर रहने गरेको छ।
बढ्दो अनलाइन बजार
जापानमा सामान खरिद गर्ने माध्यमका रूपमा ई–कमर्सको भूमिका पछिल्लो समय थप महत्वपूर्ण बन्दै गएको छ। METI को पछिल्लो सर्वेक्षणअनुसार २०२४ मा जापानको B2C ई–कमर्स बजार २६.१ ट्रिलियन येन पुगेको हो। वस्तु बिक्रीको क्षेत्रमा खाद्य तथा पेय पदार्थ, विद्युतीय उपकरण, कपडा तथा परिधान र घरायसी सामान तथा फर्निचर प्रमुख बजारका रूपमा देखिएका छन्।
यद्यपि जापानमा “सबैभन्दा धेरै बिक्री हुने १० व्यक्तिगत सामान” को एउटै आधिकारिक राष्ट्रिय सूची उपलब्ध छैन। विभिन्न वस्तु समूहलाई आधार बनाएर हेर्दा भने दैनिक उपभोग्य सामग्रीदेखि प्रविधि, फेसन, सौन्दर्य र घरायसी सामानसम्मको बजार अत्यन्त ठूलो रहेको देखिन्छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार जापानी बजारको अर्को विशेषता भनेको गुणस्तर, सुरक्षा, टिकाउपन, सुविधा र उत्पादनको विश्वसनीयताप्रति उपभोक्ताको उच्च अपेक्षा हो। त्यसैले जापानमा कुनै वस्तुको माग उच्च हुनु मात्र पर्याप्त हुँदैन; उत्पादनको गुणस्तर, मूल्य, प्याकेजिङ, ग्राहक सेवा र विश्वाससमेत बजार सफलताको महत्वपूर्ण आधार बन्ने गर्छ।
जापानमा अत्यधिक बिक्री हुने १० सामान