गर्मीमा सहर छाडेर जंगलतिर?

किन आकर्षित हुँदैछन् मानिसहरू साकुरा सिटीको ‘मिन-नो-मोरी’तर्फ?

उदय सुबेदी

चिबा । गर्मीको मौसम सुरु भएसँगै जापानका सहरहरूमा तापक्रम मात्र बढ्दैन, मानिसहरूको व्यस्तताबाट केही समय टाढा जाने चाहना पनि बढ्छ। कंक्रिटका भवन, व्यस्त सडक, रेलको चाप र दैनिक कामको तनावबाट केही घण्टा भए पनि बाहिर निस्किएर हरियालीबीच समय बिताउने चाहनाले धेरैलाई प्राकृतिक गन्तव्यतर्फ डोर्‍याउँछ।
यस्तै गन्तव्यको खोजीमा चिबा प्रिफेक्चरको साकुरा सिटी पुग्नेहरूका लागि ‘साकुरा सिटी मिन-नो-मोरी’ (佐倉市民の森) एउटा फरक अनुभव दिने स्थान हो।
टोकियोबाट धेरै टाढा नपर्ने साकुरा सिटीको यो वन क्षेत्र ठूलो मनोरञ्जन पार्कजस्तो चम्किलो वा व्यावसायिक पर्यटन केन्द्र होइन। यसको आकर्षण यसको सरलतामै छ—बाक्लो हरियाली, जंगलभित्रका बाटा, खुला घाँसे क्षेत्र, चराचुरुङ्गीको आवाज, परम्परागत जापानी घर र शान्त वातावरण।
साकुरा सिटीको आधिकारिक विवरणअनुसार मिन-नो-मोरी सन् १९८१ मा नागरिकको विश्रामस्थलका रूपमा स्थापना गरिएको वन क्षेत्र हो। यो इनबा तालको पूर्वतर्फ र साकुरा कुसाबुए-नो-ओकाको अगाडि अवस्थित छ। यसको क्षेत्रफल १ लाख ७९ हजार ३५६ वर्गमिटर छ। यसको अर्थ, गर्मीमा यहाँ पुग्नु केवल ‘घुम्न जाने’ कुरा होइन। यो शहरको व्यस्त जीवनबाट केही समय अलग भएर प्रकृतिसँग बस्ने, हिँड्ने, सिक्ने र अनुभव गर्ने अवसर हो।
गर्मीमा जंगल किन रोजिन्छ?

जापानको गर्मी चर्को र आर्द्र हुन्छ। विशेषगरी महानगरीय क्षेत्रमा सडक, भवन र कंक्रिटका संरचनाले गर्मीको अनुभूति अझ बढाउन सक्छन्। यस्तो अवस्थामा रूखहरूले ढाकेको वन क्षेत्रमा पुग्दा वातावरण नै फरक महसुस हुन्छ। मिन-नो-मोरीको मुख्य आकर्षण यही हरियाली हो। जंगलभित्र प्रवेश गरेपछि चारैतिर देखिने रूखहरू, पातबीचबाट छिर्ने सूर्यको प्रकाश र प्राकृतिक बाटोले शहरको दृश्यलाई पछाडि छोड्छ। साकुरा सिटीले यस क्षेत्रलाई forest bathing, प्रकृति अध्ययन तथा नागरिकको विश्रामका लागि प्रयोग हुने स्थानका रूपमा वर्णन गरेको छ। यहाँ विभिन्न चराचुरुङ्गी तथा कीराहरूको बासस्थानसमेत रहेको उल्लेख छ।
गर्मीको समयमा परिवार वा साथीभाइसँग यहाँ केही घण्टा बिताउँदा मुख्य उद्देश्य कुनै ठूलो मनोरञ्जन गतिविधि नभई प्रकृतिको वातावरण अनुभव गर्नु हुन्छ। यही कारण मिन-नो-मोरीलाई गर्मीको ‘nature escape’ का रूपमा बुझ्न सकिन्छ।

‘समर क्याम्प’को अनुभूति, तर क्याम्पिङ साइट होइन
मिन-नो-मोरीको चर्चा गर्दा ‘summer camp’ शब्द प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ। तर यसको अर्थ बुझ्दा सावधानी आवश्यक छ।
मिन-नो-मोरी औपचारिक रूपमा रातभर पाल टाँगेर बस्ने commercial campground होइन। साकुरा सिटीको आधिकारिक जानकारीमा यसलाई नागरिकको विश्राम, स्वतन्त्र पैदल भ्रमण, प्रकृति अध्ययन तथा filming location का रूपमा उल्लेख गरिएको छ!
त्यसैले यहाँको ‘summer camp’ अनुभवलाई दिनभरको प्रकृति भ्रमण, परिवारसँग समय बिताउने, बालबालिकालाई प्रकृतिसँग परिचित गराउने, जंगलमा हिँड्ने, फोटो खिच्ने र खुला वातावरणमा आराम गर्ने अनुभवका रूपमा बुझ्नु उपयुक्त हुन्छ। रातभर बस्ने क्याम्पिङ, BBQ वा campfire गर्न जानेहरूका लागि भने यो ठाउँ उपयुक्त विकल्प भनेर मान्नु हुँदैन। साकुरा सिटीको आधिकारिक विवरणमा यहाँ आगो बाल्न निषेध गरिएको स्पष्ट उल्लेख छ।
बालबालिकाका लागि खुला प्राकृतिक कक्षा
शहरमा हुर्किरहेका बालबालिकाका लागि प्रकृति कहिलेकाहीँ किताबको पानामा सीमित हुन्छ। रूख, वनस्पति, कीरा, चराचुरुङ्गी र जंगलको संरचनाबारे पढे पनि त्यसलाई प्रत्यक्ष देख्ने अवसर सीमित हुन सक्छ।
मिन-नो-मोरीले त्यही दूरी घटाउँछ।
बालबालिकाले जंगलमा हिँड्दै गर्दा रूखका विभिन्न रूप देख्न सक्छन्। चराको आवाज सुन्न सक्छन्। कीराहरूको गतिविधि अवलोकन गर्न सक्छन्। मौसमअनुसार वनस्पतिमा आउने परिवर्तन अनुभव गर्न सक्छन्। यस्तो भ्रमणले उनीहरूलाई वातावरण संरक्षण र जैविक विविधताबारे व्यावहारिक ज्ञान दिन सक्छ। त्यसैले अभिभावकका लागि मिन-नो-मोरी केवल बच्चालाई घुमाउन लैजाने ठाउँ होइन; प्रकृतिसँग परिचय गराउने खुला कक्षाकोठा पनि बन्न सक्छ। गर्मीको बिदामा बच्चाहरूलाई मोबाइल वा डिजिटल स्क्रिनबाट केही समय टाढा राखेर प्राकृतिक वातावरणमा लैजान चाहने परिवारका लागि यस्तो यात्रा विशेष अर्थपूर्ण हुन सक्छ।
जंगलभित्र इतिहासको एउटा अध्याय
मिन-नो-मोरीको अर्को विशेषता यसको ऐतिहासिक पक्ष हो। जंगलभित्र ‘क्यु मासुदा-के जुटाकु’ (旧増田家住宅) अर्थात् पुरानो मासुदा परिवारको परम्परागत घर र नागायामोन संरक्षण गरिएको छ। साकुरा सिटीका अनुसार यो मेइजी युगको सुरुआती समयतिर निर्माण गरिएको खरको छानो भएको परम्परागत जापानी घर हो। घर तथा प्रवेशद्वारलाई यहाँ स्थानान्तरण गरेर संरक्षण गरिएको हो।
आजको आधुनिक जापान र पुरानो ग्रामीण जापानबीचको सम्बन्ध बुझ्न यो संरचना उपयोगी छ। एकातिर अग्ला रूखहरूले ढाकेको प्राकृतिक जंगल छ। अर्कोतिर त्यही जंगलको बीचमा पुरानो जापानी वास्तुकलाको नमुना छ।यही संयोजनले मिन-नो-मोरीलाई सामान्य वन क्षेत्रभन्दा फरक बनाउँछ। गर्मीको हरियालीबीच पुरानो खरको छानो भएको जापानी घर देख्दा आगन्तुकले प्रकृति मात्र होइन, जापानको ग्रामीण इतिहासको एउटा झलकसमेत पाउँछन्।
फोटो खिच्नेहरूका लागि ‘सिनेमाटिक’ ठाउँ
मिन-नो-मोरीको प्राकृतिक वातावरणले चलचित्र तथा फोटो खिच्नेहरूलाई पनि आकर्षित गरेको छ।
साकुरा सिटीले यस स्थानलाई आधिकारिक रूपमा filming location का रूपमा प्रचार गरेको छ। यहाँ विज्ञापन, म्युजिक भिडियो, टेलिभिजन कार्यक्रम तथा अन्य दृश्य सामग्री छायांकन भएका छन्। पछिल्ला उदाहरणमा SUNTORY MASTER’S DREAM को विज्ञापन, toybee को ‘LOOKBACK’ म्युजिक भिडियो, TOKYO MX को ‘GARO’ तथा TBS को ‘水曜日のダウンタウン’ लगायत छन्।
यसको कारण पनि स्पष्ट छ। जंगलको प्राकृतिक प्रकाश, रूखहरूको बाक्लो पृष्ठभूमि, साँघुरा बाटा, खुला घाँसे क्षेत्र र पुरानो जापानी घर—यी सबैले एकै स्थानमा फरक–फरक दृश्य तयार गर्न सक्छन्। त्यसैले portrait photography, family photography, couple photography, short video तथा social media content बनाउन चाहनेहरूका लागि पनि यहाँको वातावरण आकर्षक हुन सक्छ। तर व्यावसायिक filming गर्न चाहनेहरूले सम्बन्धित अनुमति तथा नियम पालना गर्नुपर्ने हुन्छ। साकुरा सिटीको filming information मा filming सम्बन्धी दिन, समय, parking र अन्य प्रयोगसम्बन्धी छुट्टै नियमहरू उल्लेख छन्।

‘समर क्याम्प’को अनुभूति, तर क्याम्पिङ साइट होइन
मिन-नो-मोरीको चर्चा गर्दा ‘summer camp’ शब्द प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ। तर यसको अर्थ बुझ्दा सावधानी आवश्यक छ।
मिन-नो-मोरी औपचारिक रूपमा रातभर पाल टाँगेर बस्ने commercial campground होइन। साकुरा सिटीको आधिकारिक जानकारीमा यसलाई नागरिकको विश्राम, स्वतन्त्र पैदल भ्रमण, प्रकृति अध्ययन तथा filming location का रूपमा उल्लेख गरिएको छ!
त्यसैले यहाँको ‘summer camp’ अनुभवलाई दिनभरको प्रकृति भ्रमण, परिवारसँग समय बिताउने, बालबालिकालाई प्रकृतिसँग परिचित गराउने, जंगलमा हिँड्ने, फोटो खिच्ने र खुला वातावरणमा आराम गर्ने अनुभवका रूपमा बुझ्नु उपयुक्त हुन्छ। रातभर बस्ने क्याम्पिङ, BBQ वा campfire गर्न जानेहरूका लागि भने यो ठाउँ उपयुक्त विकल्प भनेर मान्नु हुँदैन। साकुरा सिटीको आधिकारिक विवरणमा यहाँ आगो बाल्न निषेध गरिएको स्पष्ट उल्लेख छ।

बालबालिकाका लागि खुला प्राकृतिक कक्षा
शहरमा हुर्किरहेका बालबालिकाका लागि प्रकृति कहिलेकाहीँ किताबको पानामा सीमित हुन्छ। रूख, वनस्पति, कीरा, चराचुरुङ्गी र जंगलको संरचनाबारे पढे पनि त्यसलाई प्रत्यक्ष देख्ने अवसर सीमित हुन सक्छ।
मिन-नो-मोरीले त्यही दूरी घटाउँछ।
बालबालिकाले जंगलमा हिँड्दै गर्दा रूखका विभिन्न रूप देख्न सक्छन्। चराको आवाज सुन्न सक्छन्। कीराहरूको गतिविधि अवलोकन गर्न सक्छन्। मौसमअनुसार वनस्पतिमा आउने परिवर्तन अनुभव गर्न सक्छन्। यस्तो भ्रमणले उनीहरूलाई वातावरण संरक्षण र जैविक विविधताबारे व्यावहारिक ज्ञान दिन सक्छ। त्यसैले अभिभावकका लागि मिन-नो-मोरी केवल बच्चालाई घुमाउन लैजाने ठाउँ होइन; प्रकृतिसँग परिचय गराउने खुला कक्षाकोठा पनि बन्न सक्छ। गर्मीको बिदामा बच्चाहरूलाई मोबाइल वा डिजिटल स्क्रिनबाट केही समय टाढा राखेर प्राकृतिक वातावरणमा लैजान चाहने परिवारका लागि यस्तो यात्रा विशेष अर्थपूर्ण हुन सक्छ।
जंगलभित्र इतिहासको एउटा अध्याय
मिन-नो-मोरीको अर्को विशेषता यसको ऐतिहासिक पक्ष हो। जंगलभित्र ‘क्यु मासुदा-के जुटाकु’ (旧増田家住宅) अर्थात् पुरानो मासुदा परिवारको परम्परागत घर र नागायामोन संरक्षण गरिएको छ। साकुरा सिटीका अनुसार यो मेइजी युगको सुरुआती समयतिर निर्माण गरिएको खरको छानो भएको परम्परागत जापानी घर हो। घर तथा प्रवेशद्वारलाई यहाँ स्थानान्तरण गरेर संरक्षण गरिएको हो।
आजको आधुनिक जापान र पुरानो ग्रामीण जापानबीचको सम्बन्ध बुझ्न यो संरचना उपयोगी छ। एकातिर अग्ला रूखहरूले ढाकेको प्राकृतिक जंगल छ। अर्कोतिर त्यही जंगलको बीचमा पुरानो जापानी वास्तुकलाको नमुना छ।यही संयोजनले मिन-नो-मोरीलाई सामान्य वन क्षेत्रभन्दा फरक बनाउँछ। गर्मीको हरियालीबीच पुरानो खरको छानो भएको जापानी घर देख्दा आगन्तुकले प्रकृति मात्र होइन, जापानको ग्रामीण इतिहासको एउटा झलकसमेत पाउँछन्।
फोटो खिच्नेहरूका लागि ‘सिनेमाटिक’ ठाउँ
मिन-नो-मोरीको प्राकृतिक वातावरणले चलचित्र तथा फोटो खिच्नेहरूलाई पनि आकर्षित गरेको छ।
साकुरा सिटीले यस स्थानलाई आधिकारिक रूपमा filming location का रूपमा प्रचार गरेको छ। यहाँ विज्ञापन, म्युजिक भिडियो, टेलिभिजन कार्यक्रम तथा अन्य दृश्य सामग्री छायांकन भएका छन्। पछिल्ला उदाहरणमा SUNTORY MASTER’S DREAM को विज्ञापन, toybee को ‘LOOKBACK’ म्युजिक भिडियो, TOKYO MX को ‘GARO’ तथा TBS को ‘水曜日のダウンタウン’ लगायत छन्।
यसको कारण पनि स्पष्ट छ। जंगलको प्राकृतिक प्रकाश, रूखहरूको बाक्लो पृष्ठभूमि, साँघुरा बाटा, खुला घाँसे क्षेत्र र पुरानो जापानी घर—यी सबैले एकै स्थानमा फरक–फरक दृश्य तयार गर्न सक्छन्। त्यसैले portrait photography, family photography, couple photography, short video तथा social media content बनाउन चाहनेहरूका लागि पनि यहाँको वातावरण आकर्षक हुन सक्छ। तर व्यावसायिक filming गर्न चाहनेहरूले सम्बन्धित अनुमति तथा नियम पालना गर्नुपर्ने हुन्छ। साकुरा सिटीको filming information मा filming सम्बन्धी दिन, समय, parking र अन्य प्रयोगसम्बन्धी छुट्टै नियमहरू उल्लेख छन्।

प्रकृतिमा हिँड्नु नै मुख्य गतिविधि
मिन-नो-मोरीमा पुगेर ठूलो मनोरञ्जन सुविधा खोज्ने हो भने केही निराशा हुन सक्छ। तर प्रकृति खोज्नेहरूका लागि यही यसको सबैभन्दा ठूलो विशेषता हो।
यहाँको मुख्य गतिविधि हो—हिँड्नु।
जंगलको बाटोमा विस्तारै हिँड्ने, रूखहरू हेर्ने, चराको आवाज सुन्ने, फोटो खिच्ने र केही समय शान्त बसेर वरपरको वातावरण अनुभव गर्ने। आजको व्यस्त जीवनशैलीमा यस्तो सामान्य गतिविधि पनि विशेष अनुभव बन्न सक्छ। गर्मीमा बिहानको समय विशेष रूपमा उपयुक्त हुन सक्छ। चर्को घाम बढ्नुअघि जंगलको वातावरण अनुभव गर्न सकिन्छ। साँझतिर पनि तापक्रम केही सहज हुँदा छोटो पैदल भ्रमण गर्न सकिन्छ। तर गर्मीको मौसममा पानी, टोपी, आरामदायी जुत्ता र आवश्यक व्यक्तिगत सामान लिएर जानु राम्रो हुन्छ।

साकुरा सिटीलाई केवल टोकियो आसपासको residential city का रूपमा हेर्नु अपूर्ण हुन्छ। साकुरा सिटी चिबा प्रिफेक्चरको उत्तरी भागमा, टोकियोबाट करिब ४० किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित छ। यसको उत्तरी भागमा इनबा ताल फैलिएको छ भने शहरमा पहाडी भू–भाग, ढलान, नदी र ग्रामीण क्षेत्रसमेत छन्। साकुरा सिटीको आधिकारिक परिचयले यहाँ अझै पनि पर्याप्त प्राकृतिक क्षेत्र बाँकी रहेको उल्लेख गर्छ।
यही ग्रामीण र प्राकृतिक चरित्रका कारण मिन-नो-मोरीजस्ता स्थानले साकुरालाई महानगरीय जीवन र ग्रामीण जापानी वातावरणबीचको एउटा पुल बनाउँछन्।
टोकियोबाट छोटो यात्रामै जंगल, परम्परागत घर, खेतबारी, ताल क्षेत्र र स्थानीय जीवनको अनुभव लिन सकिनु यसको विशेषता हो।
साकुरा सिटीलाई केवल टोकियो आसपासको residential city का रूपमा हेर्नु अपूर्ण हुन्छ। साकुरा सिटी चिबा प्रिफेक्चरको उत्तरी भागमा, टोकियोबाट करिब ४० किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित छ। यसको उत्तरी भागमा इनबा ताल फैलिएको छ भने शहरमा पहाडी भू–भाग, ढलान, नदी र ग्रामीण क्षेत्रसमेत छन्। साकुरा सिटीको आधिकारिक परिचयले यहाँ अझै पनि पर्याप्त प्राकृतिक क्षेत्र बाँकी रहेको उल्लेख गर्छ।
यही ग्रामीण र प्राकृतिक चरित्रका कारण मिन-नो-मोरीजस्ता स्थानले साकुरालाई महानगरीय जीवन र ग्रामीण जापानी वातावरणबीचको एउटा पुल बनाउँछन्।
टोकियोबाट छोटो यात्रामै जंगल, परम्परागत घर, खेतबारी, ताल क्षेत्र र स्थानीय जीवनको अनुभव लिन सकिनु यसको विशेषता हो।